„„Nigdy nie pytaj komu bije dzwon bije on Tobie"
John Donnę
Zapobieganie nowotworom i ich leczenie
(rozdz. V, B, 3). Nie wszystkich jednak przekonywają opracowania matematyczne (rozdz. IV, B) czy uogólnienia społeczne (rozdz. IV, D). Dlatego warto zapoznać się jeszcze z dwoma dziedzinami badań, z których pierwsza dotyczy samorzutności powstawania nowotworów w eksperymencie szeroko stosowanym na świecie, a druga możliwości klinicznego rozpoznawania nie tylko nowotworów, ale także pojawienia się dopiero ich przyczyny — stanu dysypatogennego u człowieka.
A. Spontaniczne powstawanie nowotworów w hodowli komórkowej
Spontaniczna ewolucja nowotworowa komórek chińskiego chomika w kulturze in vitro została opisana w 1983 roku przez P. M. Kraemera, G. L. Travisa, M. F. Bartholdi, F. A. Raya i L. S. Crama jako wielostopniowa progresja fenotypu i kariotypu komórek bez udziału jakiegokolwiek czynnika kancerogennego. Przede wszystkim stawia to pod znakiem zapytania wszystkie techniki badania in vitro właściwości kancerogennych różnych substancji, jeśli nie brano przy nich pod uwagę simarzutności — bez wpływu badanych czynników chemicznych, wirusów lub promieniowania — powstania raka w tych hodowlach komórkowych.“(4)